24538

Büyük Ölçekli Balıkçılık

büyük ölçekli balıkçılık, gemi, tekne, deniz, akdeniz


Büyük Balıkçılık: Boyu 12 metreden büyük teknelerle daha ziyade trol ve gırgır şeklinde yapılan avcılık. 

Trol Gemisi: Uzunluğu 12 metrenin üzerinde gemilerdir. Trol gemileri ile avcılık, gemiye bağlı olarak deniz dibinde veya su içinde sürüklenen, genellikle mekanik olarak atılıp, su ürünlerinin torbasında toplanarak avlanmalarını sağlayan av araçlarıdır. 

Trol ve Gırgırla Yapılan Avcılığın Zararları Nelerdir? 

Gırgır Gemisi: Uzunluğu 12 metrenin üzerinde gemilerdir. Gırgır gemileri ile avcılık, su yüzeyine yakın konumunda olan pelajik balık sürülerinin gözle veya balık bulucu cihazlar ile yerinin tespit edilmesiyle başlar. 

Yeri ve konumu tespit edilen sürünün etrafı daha sonra ise ağın alt kenarında bulunan kurşun yakanın halatlar yardımıyla büzülmesiyle ağ havuzu şeklinde bir yapı elde edilir ve balık sürüsü ağ içerisinde hapsolur. Balığın yardımcı donanımlar sayesinde gemiye alınmasıyla gırgır avcılığı tamamlanır. Ağdan yapılmış setle çevrilir. 

Gırgır Ağları: Gırgırla yapılan avcılıkta yaşanan en büyük problem, avcılığın yapıldığı bölgede derinliğe dikkat edilmemesidir. Gırgır avcılığında, gırgır ağının avcılığın yapıldığı bölgenin derinliği ile orantılı olmalıdır. Derinliğin hesaba katılmadığı alanlarda gırgır ağının kurşun yakası ve mapaları deniz tabanını tarayarak dip yapısına zarar vermektedir.  Diğer zararlı bir etkisi ise avcılık esnasında engele takılarak kopan ağların denizde bırakılmasıdır. Deniz dibinde bırakılan ağlar hayalet ağ olarak isimlendirilir ve bu ağlar uzun süre ortamda kalarak habitata ve canlı yaşama zarar verir. 


Trol Ağları: Trolle yapılan avcılıkta problemi oluşturan temel etken avcılığın tesadüfi olmasıdır. Trol ağı zeminde sürütülürken önüne çıkan herşeyi içine almaktadır. Tesadüfi avcılıkta istenmeyen türleri, birçok balık türü, kabuklular, derisi dikenliler, süngerler ve bazı deniz bitkileri oluşturmaktadır. Hedeflenen türlerde ise herhangi bir seçme (eleme) işlemine tabi tutulmadan küçük boyların (yavru bireyler) da avlanılması trolle yapılan avcılığın zararlarından biridir. Diğer zararlı bir etkisi ise avcılık esnasında engele takılarak kopan ağların denizde bırakılmasıdır. Deniz dibinde bırakılan ağlar hayalet ağ olarak isimlendirilir ve bu ağların bir kısmı avcılığa devam ederken bir kısmı da habitata zarar vermektedir. 

Trol avcılığında yaşanan problemlerin ortadan kalkması ve balık stoklarından en uygun ürünün çekilmesinde donam seçiciliği çok büyük rol oynamaktadır. Seçicilik hedeflenen türe ve türün boyuna uygun olmalıdır. Bu işlem gerçekleşirken de avcılığı hedeflenmeyen (by-catch) türler, yavru ve küçük balıklar, kuşlar ve diğer yaşayan denizel organizmalar bulundukları ortama tekrar canlı olarak kazandırılmalıdır. Balıkçılığın sürekliliğinde donam seçiciliğinin rolü göz ardı edilemez. Seçicilik denemelerinin sonuçları ağ teknologlarına, donamda istenmeyen tür ve boydaki balıkların kaçmasına izin verecek yapısal özelliklerin geliştirilmesine yardımcı olur. Seçicilik denemelerinden toplanan bilgiler (veriler) balıkçılık biyologları ve idarecileri tarafından şu amaçlar için kullanılır:

  1. Stok tahmin verilerini geliştirmede,
  2. Uygun ve güvenilir av kotalarını oluşturmada,
  3. Ticari sektörde ağ göz genişliği ve minimum yakalama boyunu belirlemede.

Dünyadan örnek: Güney Amerika sahillerinde trollerle karides avcılığında kaplumbağa ve balık seçici cihazların kullanımı, Norveç ve Rusya’nın ortak denizi olan Barent’te küçük boyutlu yavru balıkların seçiciliği ve bunların yüksek oranlarda yaşama şanslarına sahip olmasında seçicilik ızgaralarının (Sort-X system) kullanımı ve Güney İzlanda sularında Norveç ıstakozu avlayan trollerden yavru balıkları seçmede torbanın belirli kısımlarında kare gözlü ağdan oluşan panel veya pencerelerin yerleştirilmesi mevcut problemleri aşmada iyi birer örnektir.
Bu Tür Uygulamaların Ortak Faydaları;
  • Daha fazla gelir getiren ekonomik türün üretimini arttırmak,
  • Hedeflenen tür/türlerin avcılığında optimizasyonu sağlamak ve bunların pazarlanabilir boyutlarının altındakilerin hayatta kalma oranlarını arttırmak,
  • Avcılığı hedeflenmeyen tehlike altındaki türler ve diğer denizel organizmalar, doğaya tekrar canlı olarak geri iade edilerek ekosistemdeki dengeyi korunmak,
  • Avcılığı hedeflenmeyenlerin stoklarına zarar vermemek,
  • Hedeflenen türün veya türlerin et kalitesini düşürmemek,
  • Güverte üzerinde ayırma ve stoklama için daha az zaman ve iş gücü harcamak,
  • Geminin yakıt tüketimini azaltmak olacaktır.
Türkiye’ de Kaç Trol ve Gırgır Var?
Kullanım Şekli Doğu Karadeniz Batı Karadeniz Marmara Ege Akdeniz Toplam
Trol Gemisi 127 154 116 87 216 700
Gırgır Gemisi 112 83 138 93 59 485
Trol - Gırgır Gemisi 42 147 36 2 14 241
Taşıyıcı Gemi 109 3 16 72 1 201
Diğer 2.421 1.795 2.326 4.455 1.676 12.673
Toplam 2.811 2.182 2.632 4.709 1.966 14.300
Kaynak: TÜİK, 2011

 

Önceki çalışmalar

Ünal, V., Hossucu,H., 1996. Economic Analysis Trawl Vessels in Foca (Aegean Sea). (In Turkish), E.U. Journal of Fisheries and Aquatic Science, Vol. 13 No 1-2

Ünal, V., Özekinci.U., Akyol, O., 1998. Foça Trol Balıkçılığının Bugünkü Durumu. III. Su Ürünleri Sempozyumu. 10-12 Haziran 1998, Erzurum-Türkiye.

Ünal, V., Akyol, O., Hossucu., H., 2000. Techno-Economic Characteristics of Gulet Type Trawl Vessels.  (In Turkish), E.U. Journal of Fisheries and Aquatic Science, Vol. 17 No 3-4

Ünal, V., 2002. Trol Balıkçılığında Gelir Dağılımı ve Sürdürülebilirlilik Açısından Değerlendirilmesi. Özhan, E. ve Alpaslan, N. (Editör),Türkiye'nin Kıyı ve Deniz Alanları IV. Ulusal Konferansı Bildiriler Kitabı, 5-8 Kasım 2002, Kıyı Alanları Yönetimi Türk Milli Komitesi, ODTÜ, Ankara, 1308 sayfa.

Ünal, V., Tosunoğlu, Z., 2010. Economic impacts of implementing the 40 mm square mesh codend in trawl fishery: experimental case study from Turkey. Transversal workshop on selectivity improvement, by-catch reduction and alternative gears. General Fisheries Commission for the Mediterranean (GFCM), Scientific Advisory Committee, Alexandria, Egypt.